پارک های موضوعی – قسمت دوم Reviewed by Momizat on . Rating:

پارک های موضوعی – قسمت دوم

نویسنده: فاطمه زارع

پارک های موضوعی با مالکیت خانوادگی
پارکهای تفریحی مدرن امروزی با نمونه های گذشته تفاوتهای زیادی دارد. در آغاز پارکهای تفریحی معمولآ متعلق به خانوادههای ثروتمند بودند؛ نظیر مزرعه نات بری ((Knott’s Berry. در دهه ۱۹۲۰ خانواده نات اراضی کنار جاده ای را که شامل یک رستوران مرغ سوخاری بود خریداری کردند. ظرف مدت چند سال صفی از  مشتریان برای رستوران تشکیل می شد وآنها  برای پذیرایی از این جمعیت و قابل تحمل تر کردن مدت اتنظار در صف “شهر ارواح” را در ۱۹۴۰ساختند که در آن از بناهای واقعی غرب وحشی استفاده شد. در سال ۱۹۶۸ مالکین نحوه ورود به مجموعه را تغییر دادند و آنرا به یک پارک شادی تبدیل کردند به خاطر این تاریخ بلند و بالا این مزرعه هم اکنون ادعای اولین پارک موضوعی آمریکا را دارد.(دانشنامه مجازی ویکی پدیا)
ولی شاید درست تر این باشد که شهرک پاپا نوئل که در سال ۱۹۳۵ در ایدیانا بر پا شد و شامل قصر پاپا نوئل و سایر جذابیتهای این کاراکتر است به عنوان اولین پارک موضوعی مدرن آمریکا شناخته شود که بعد ها بهHoliday تغییر نام داد .(همان)
در دهه ۱۹۵۰ خانواده هرسچند herschend)) عملیاتی برای جذب توریست در میسوری تحت عنوان غار عجایب را آغاز کرد. ۱۰ سال بعد با مدرن کردن غار، تعداد کثیری از مردم در انتظار تور این غار بودند. این خانواده یک شهرک معدنی قدیمی را بر بالای این غار بازسازی کردند. گاهی یک روستای کوچک یک پارک موضوعی می شود مانند شهرک دلار نقره ای که هنوز هم در مالکیت این خانواده است. سایر پارکهای موضوعی این چنینی عبارتند از : سرزمین وحشت کودکان که ۱۹۵۰ در کالیفرنیا افتتاح شد که گونه ای از پارکهای حیوانات است که مجددآ مفهوم قاره پاسیفیک یا دنیای دریاها را معرفی می کند. (همان)

پارک موضوعی؛ مدارس آینده
در جریان ساخت فضاهای تفرجگاهی از قرن ۱۵ به بعد در غرب (بعد از رنسانس) با یک گونه نسبتا سابق از پارک مواجهیم. پارک  محلی بود که گونه های برگزیده ای از طبیعت در آنجا نگهداری می شد. ابتدا این گونه ها گزینشی بود که با تغییر دیدگاهها این گزینش تعدیل شد و عمومیت پیدا کرد. اکنون پارک دارای  توجه عمومی و همه جانبه به طبیعت است . به هر حال در تمام این سالهاا پارک نمونه ای از تقلید طبیعت است. (منصوری: ۱۳۸۷)
امروزه و در قرن بیستم شاهد رویکرد جدیدی به پارک هستیم: شکوفایی این ایده از اینجا، بعد از شکستن حصار دور پارک ایجاد شد. در این حالت پارک دیگر گلخانه و محل نمایش گیاهین نیست. بلکه یک فضای آمیخته به عناصر جاری زندگی و عناصر طبیعت در ترکیب با هم است. مثلا در پارک خطی نیس فاصله و لبه ای بین پارک و زندگی شهری وجود ندارد و پارک از تک عملکردی به حالت چند عملکردی می رسد.  پارک دیگر به هدف جمع آوری آب و گیاه نیست و به جای اینکه تقلیدی از طبیعت باشد، می تواند تقلید از یک موضوع یا سوژه باشد. می تواند فقط یک عملکرد را در خودش جای دهد یا یک موضوع را در ذهن قوی کند. (همان)
هدف در اینجا یک امر آموزشی است و توجه دادن مخاطب به یک نکته معرفتی را نیز درون خود دارد. یعنی آنچه انسان در طبیعت با آن مواجه است ولی به نکاتی توجه نمی کند، در این پارکها مورد توجه قرار می گیرد. پارکهای موضوعی در حال وارد شدن به دانش انسان هستند. در این فضاها فرد متوجه منظور مورد نظر طراح می شود. پارک در اینجا به یک وسیله برای توجه دادن مردم به موضوع خاص تبدیل شده است و منظره سازی از سطح حداکثر نمادین و حداقل محسوس به سمت یک منظره سازی معنا بخش و پیام رسان و تامل برانگیز حرکت می کند. در واقع در پارکهای موضوعی سعی می شود در روند فضاسازی و منظره سازی یک موضوع پیگیری شود.(همان)
پارکها درسهای انسانی درباره ملموس تر کردن قصه هایمان دارند. همچنین به بازدید کننده ها در طی مسیر راههای ناهمواری را پیشنهاد می دهند و ما باید در طول مسیر آنچه راکه می آموزیم انتخاب کنیم. معنای این آزادی جدید اینست که موضوعاتی که قبلا تحمیل شده اند می توانند دوباره در مرکز توجه قرار بگیرند؛ نه آنطور که دوباره با پیوستن به آنها غرولند کنیم بلکه از عمق و زیبایی آن لذت ببریم.(Chappell :2002: 122)
البته در نظر داریم که همواره باید رویکرد زیبا شناسی و محظوظ بودن در ساخت فضا رعایت شود؛ ولی دیگر این تنها هدف نیست،  بلکه پارک باید در خدمت انتقال معنا باشد. پارکهای موضوعی، وجه دانشی و بینشی را به پارک اضافه می کندو این طبیعتا از وجه حسی قضیه کم می کند. باغهای بوتانیک و باغهای منظرین از نمونه های باغهای موضوعی هستند. (منصوری: ۱۳۸۷)
مطابق مطالعات و اسناد موجود از دو دهه گذشته در مورد پارکهای موضوعی، پتانسیل خوبی در انتخاب موضوعات تاریخی برای جذب توریستهای محلی دیده شده است. همچنین در یک تحقیق از استرالیا مشخص شده است که میزان صحت اطلاعات و عناصری که در این پارکها بکار گرفته می شوند، نقش مهمی در تعیین سطح رضایتمندی از تجربه بازدیدکنندگان پارکها دارد. [۲۰۰۹:Yoonjoung Heo, Lee]

01

پارکهای موضوعی در مقام مقایسه با موزه ها
تفاوت کمی بین پارک های موضوعی، پارک های سرگرمی، مراکز تفریحی و موزه ها وجود دارد، مخصوصاً در مواردی که نقش آنها در تأمین سرگرمی و تفریح و گردشگری است. این کاملآ امکان دارد که برخی تکنیکهای پارک موضوعی- مانند بهره گیری از تاریخ یا تعارض زمان ومکان – مشابه موزه ها باشد که روشی کلیشه ای و همچنان آشنا برای  گروهی از مردم در ساده سازی گذشته است. موزه ها پر از تجربه هایی است که خبر از داستانهای پیش پا افتاده، افکار مهم و گمنام، عناصر پیچیده و جذاب زندگی و بی مزگی درباره پیشرفت فناوری وزیبایی اشکال دارد. موزه های در فضای باز خیلی به ندرت موضوعی از زندگی زمان قدیم را برای نمایش جزئیات بیشتر در زندگی جانشین می کنند که همان تجربه های مردم در زندگی را نشان میدهد. (Chappell :2002: 119)
با این وجود تفاوتهای عمیقی ورای برتریهای تعریفی بین موزه ها و پارکهای موضوعی وجود دارد: اینکه پارکهای موضوعی هدفمند، سودمند هستند در حالیکه موزه ها دارای هدف دو وجهی آموزش و نگهداری هستند (محافظت از بنا، اشیاء، منظر، موارد ثبتی یا مهارتها). و یا این حقیقت که موزه ها عموما فاقد حیوانات شبیه انسان با سر بزرگ کاملآ قابل مشاهده هستند، اشیائی که در پارکهای موضوعی گرایش به ظهور آنها بسیار بیشتر و سریعتر است و این یک وجهه تحریک کننده قوه تخیل و فکر است و دقیقآ هر کنشی واکنش خود را پوشش می دهد. حرکت در موزه ها کمتر کنترل شده و جابجایی در آن برای نمایش منظر و موتیفهای حرکت عابر پیاده نیست؛ با این حال هنوز درسهایی هست که می تواند به موزه ها حیات ببخشد .( Chappell :2002: 120)
تجربه نشان میدهد که ممکن است موزه ها به راحتی اجتناب پذیر باشند. کنش و اقدام و محیط زنده بد و مضر نیست. هر دو می توانند آموزش فرهنگی نسل آینده را بر عهده بگیرند. موزه ها باید برای استفاده بیشتر عملی، هیجان انگیز و تجربی شوند تا تفکر خلاق و علاقه را به جوش آورند. از طرفی آفت پارکهای موضوعی هم اینست که با جذابیت صرف و بدون آموزشهای واضح یا اشیاء غیر موزه ای می توانند به یک قلمرو تجاری صرف تبدیل شوند. (همان)
پارکهای موضوعی به خوبی موزه ها نشان میدهند که مشاهده اعمال و بهتر از آن مشارکت در آن، جذابیت زیادی ایجاد می کند. در گذشته موزه های تاریخی سایت و بسترکار را ساخته و تهیه می کردند و سپس آنها را به روی عموم باز می کردند. در دهه ۱۹۲۰ در اوایل ۱۹۳۰ شرکت ویلیامز برگ و راکفر از تعداد مسافران به شهر خود شگفت زده و نگران شدند. این مسافران می آمدند تا کار بر روی موزه ویلیامزبرگ را قبل از با زگشایی آن تماشا کنند. اکنون ما می دانیم که مشاهده امور حتی اگر تلاش برا ی ساخت یک موزه باشد، هم خاطره انگیز و هم یک کار بازاری است و البته بار آموزشی بیشتری هم دارد. در قرن آینده موزه ها نقش قوی در آموزش خواهند داشت؛ بخصوص اگر امکان ایفای نقش و همکاری در آن نیز موجود باشد. اگر به موزه ها هوشمندانه  روح ببخشیم، نسل پارکهای موضوعی آینده خواهد آمد. .(Chappell :2002: 122)

بررسی آینده پارکهای موضوعی
تا اینجا تعریف و تاریخ گونه ای رایج از منظره سازی دوران خود را بررسی کرده و به نقش آموزشی آن اشاره کردیم. سوالی که در این بخش از مقاله عنوان می شود  آینده این پارکهاست. اینکه آیا حیات آنها در دنیای آینده تداوم می یابد یا با تغییر و تحولات جوامع مانند بسیاری از مفاهیم و موجودیتهای تاریخی محکوم به فنا هستند؟ پارکهای تماتیک جزو دانش منظر هستند. با علم به اینکه منظر به عنوان یک کالای فرهنگی متاثر از انسانها و جوامع است، و این دو مقوله نیز خود عناصر متغیری هستند، آیا اساسا آینده چنین چیزی قابل پیش بینی است؟
امروزه برای ما پارک به عنوان یک فضای تفرجی، مکانی به هدف گذران اوقات فراغت و لذت بردن از طبیعت است. اما با تغییرات آدمی و مفاهیم ذهنی او، رویکرد به پارکهای موضوعی چگونه خواهد شد؟
در بسیاری از شهرها طرحها و برنامه های تفرجی معمول و قدیمی، که با مدل های نوین اوقات فراغت مردم و مفاهیم جدید طراحی و فنون مدیریت سازگاری ندارد، کارایی خود را از دست داده اند. (میکاییلی:۱۳۸۳: ۱۱) در اکثر جوامع شهری، به دلیل تغییر طرز زندگی بحرانهای مالی و جمعیتی، گرایشهای سنتی در ساخت مکانهای فراغتی دیگراعتباری ندارند. (همان: ۸۹) در گرایش مدرن و معاصر برنامه ریزی شهری، الزامی به دفاع از برنامه های تحقیقاتی و تمرکز بر روی کیفیت پارکها به جای کمیت آن (سرانه فضای سبز) وجود دارد. (همان: ۹۱)
در یک دیدگاه سنتی ما بسوی تقلیل ساعت کار و کاهش سن بازنشستگی و افزایش دسترسیها پیش می رویم. در این شرایط فعالیتهای تفرجی با همان فرم ساده ادامه می یابند و افراد بیشتر اوقات فراغت خود را در مناطق حومه و بیرون شهر خواهند گذراند.(میکاییلی:۱۳۸۳) در یک دیدگاه مترقی، انسان آینده، تفاوتهای کوچکی میان کار و اوقات فراغت می بیند. در یک جامعه غنی مردم تمایل به گذران جمعی اوقات فراغت دارند. (همان)

ابعاد جدید تفرج
در طبقه بندی جاذبه های گردشگری و تفریحی، جاذبه هایی که می تواند موضوع پارکهای تماتیک قرا بگیرد به شرح زیر است:

  1. جاذبه های فرهنگی نظیر سایت های تاریخی / باستان شناسی
  2. بناهای معماری /مقبره ها و بناهای یادبود
  3. موزه ها
  4. کنسرت ها و تئاتر
  5. سایت های صنعتی
  6. و رویدادهایی نظیر جشن ها و رویداد های جمعی – رویدادهای مذهبی – رویدادهای ورزشی – رویدادهای بازرگانی. (اینترنت)

با این حساب، تفریحات آینده می تواند فعالیتهایی نظیر مثالهای زیر باشد: پرواز با بالن، پیاده روی در آب، فتو گردشگری در طبیعت بکر، غار پیمایی، یوگا در دامان طبیعت، اسکی روی شن و… که شاید لازم نباشد برای این تفریحات به خارج از شهر رفت و بتوان هر کدام از آنها را در یک پارک موضوعی برگزار کرد! (میکاییلی:۱۳۸۳)

دیسنی لند و پارکهای سازمانی :
پارکهای موضوعی یا حول یک محور خاص پایه گذاری شده یا به چندین حوزه موضوعی مجزا تقسیم می شوند. بزرگترین آنها مثل سرزمین والت دیسنی در فلوریدای آمریکا، به واقع محل چندین پارک موضوعی مختلف در محدوده خویش است. در حال حاضر نیز محدوده فلوریدا و بطور خاص اورلندو (Orlando) بیش از هر جای دیگری در جهان به پارکهای موضوعی خویش می بالد. نقطه شمال شرقی آمریکا به طور برجسته منبع و سر چشمه پارکهای تفریحی سنتی نجات یافته و زنده امروزند. (دانشنامه مجازی ویکی پدیا)

 02

با آغاز به کار کردن دیزنی لند در دهه ۱۹۵۰ پارکها بخشی از مجموعه هایی شد در تلویزیون و فیلمها برنامه های عصر گاهی و… نشان داده می شدند. والت دیسنی در مورد پارک خود از مزرعه خانواده نات و باغ تیوولی الهام گرفت، چراکه خود او از بازدید کننده های دائمی این دو جا بود. دیسنی تاثیر ایندو را با شخصیتهای کارتونی محبوب و نگرش ویژه خود را تلفیق کرد تا دیسنی لند متولد شد. تولد این پارک در ۱۹۵۵ در کالیفرنیا برای همیشه صنعت پارکهای موضوعی را متحول کرد. کلید این تغییر جایگزینی معماران با هنر مندان صنعت سینما بود .
در جدید ترین و چهارمین پارک موضوعی والت دیسنی، بازدید کنندگان با کویر، دروازه آب، تسخیر کوههای ممنوعه، بازگشت به زمان دایناسور های وحشی، سفر با یک کاروان واقعی به قلب آفریقا، مشاهده یک ببر در میان ویرانه های دهکده های آسیایی و باستانی مواجه می شوند .این پارک در جزیره اکتشاف قرار دارد؛ جاییکه درختان و برجها ۱۴۵ فوت بالای سر مهمانها قرار دارند و درخانه ها فیلمهای سه بعدی طنز با جلوه های ویژه به نمایش در می آید. (www.nowt2do.co.uk)
در ادامه و برای درک تنوع موجود در این نوع منظر چند پروژه مختصراً معرفی می شوند :

Dubailand: پارک تماتیک دبی رویای آینده
مساحت: ۳ میلیارد فوت مربع
این مجموعه هنوز  در حال ساخت وتوسعه است. (البته با نگرانی های اقتصادی اخیر تهدید این می رود این به یک شرایط دائمی برای این مجموعه تبدیل شود) ، اما اگراین پروژه به اتمام برسد، یکی از غول ترین و بزرگترین پارکهای موضوعی خواهد شد. این پارک که در سمت راست گنبد برفی دبی قرار دارد، یکی از چرخهای بزرگ اقتصاد دبی خواهد شد.(www.pocketburgers.com)

 03

04

چرخ فلک ستاره ای : در واقع ، چرخ فلک دبی از نظر ارتفاع دومین چرخ فلک دنیاست و این یکی از بزرگترین چرخ و فلک های جهان می باشد. صعود و فرود در این چرخ و فلک حس غریبی به انسان می دهد. این صعود در کنار قوس ستاره نشان صورت می گیرد که بسیار با زحمت حرکت می کند و به همراه خود هیجان زیادی را به دنبال دارد.  (همان)

05

در یک بخش کوچکی ازاین Dubailand در آینده قرار است که شهر Arabia ساخته شود که در این قسمت کوچک دایناسورهاو ترن های هوایی برای حمل و نقل موجودند. این یکی از برنامه هایی است که قرار است در آینده این پارک انجام شود البته در دروازه این شهر کوچک یک بازار بزرگ که البته بزرگترین در جهان است ساخته می شود . این بازار در معرض خطر حمله دایناسورهاست که این خود برای ایجاد هیجان بیشتر در پارک است. این قسمت از پارک ساخته شود یا نشود با خواندن این متن انسان به فضا می رود ؛ حال ممکن است این تنها سرابی در کویر باشد !.  (همان)

06

باغ درختان سرو فلوریدا ؛ یک پارک موضوعی Cypress Gardens

07

08

09

درختان انجیر معابد
این پارک یک پارک تفریحی پر هیجان است که حس ماجراجویی را در انسان بر می انگیزد. هیجان های خاصی در این پارک وجود دارد که شما به محض ورود با آن مواجه می شویدکه شامل پنج کشتی و بلندترین سواری های چرخنده جهان، کشتی های دو طبقه پر از رنگهای شفاف، اسبهای چرخنده و خطوط راه آهن چوبی است که یک قطار ماجراجویانه از روی آن به حرکت د ر می آیدو… در واقع در این فضا خنده و هیجان بیشتر از گل و گیاه فریاد می زند! (www.reserve123.com)
سروی که در یک باتلاقی فرو رفته و بیش از ۷۰ سال پیش کاشته شده است و یک نقطه عطف در این پارک می باشد که لطف و زیبایی خاصی را به این پارک داده است و در واقع نامگذاری آن را سبب شده است . درختهای انجیرمعابد در این پارک که توسط خود طراح کاشته شده است اکنون بعد از ۷۰ سال هنوز پابرجاست. همچنین دارای یک باغ گیاه شناسی می باشد که گونه های گیاهی عجیب و غریب و بومی در این محدوده کاشته شده است . ]همان[

10

دریاچه  انعکاس
این پارک دارای یک gazebo مشهور است که هنوز هم پابرجاست و اطراف آن محدوده وسیعی از چمن مانند زمرد سبز گسترده شده است که مانند تخت های عظیم رنگی هر ساله خود نمایی می کند. سایر باغهای این مجموعه لذتهایی شامل درخت آرایی نوین . گل آرایی و هرس کردن درختان به صورتی هیجان آور .یک آبشار بزرگ که از لابه لای این درختان نوین و هرس شده سرچشمه می گیرد و یک چشم انداز زیبا و یک نقطه مطلوب را برای عکس پدید می آورد. (همان)

 11

 12

 Gazebo مشهور پارک –  نمونه ای  از هرس و گل آرایی
دارای یک زمین زراعی وسیع که به چهار قسمت تقسیم شده که شامل علف ها .سبزیجات.باغ گلهای رز و زیبا و چمن های یکدست که شما مایلید با کفش در این چمن ها قدم بزنید و خود را دردل طبیعت احساس کنید. دیگر عملکردهایی که در این پارک انجام می شود شامل جشن ها و کنسرت ها می باشد و درای بازارچه ای برای خرید . دارای رستوران ها و کافی شاپ های متعددو… . ]همان[

کتابشناسی فارسی:

  • کاندلیس،ژرژ. “پژوهشی در فراغت”. ۱۳۶۲٫
  • کلی، ؟. “جامعه شناسی فراغت”. ۱۳۷۴٫
  • منصوری، سید امیر. “جزوه درس آشنایی با منظر معاصر”. تهران. دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا. ۱۳۸۷٫
  • میکاییلی، علیرضا. “سازماندهی، برنامه ریزی و طراحی تفرجی و اوقات فراغت”. گرگان . دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی .۱۳۸۳٫

منابع انگلیسی:

  • Chappell,A .Edward .“Theme Park Landscape:Antecedents and Variations”. Washington,D.C. Dumbarton Oaks Research Library and collection,2002.
  • Cerver, Francisco Asensio. “The world of temporary Architecture”. Cambridge, UK. 2005.
  • Yoonjoung Heo, Cindy. Lee, Seoki. ” Application of revenue management practices to the theme park industry” . aSchool of Tourism and Hospitality Management ,Temple University, United States.March 2009

ارسال یک دیدگاه

| ترجمه شده توسط وبسایت هیــگز | ذره ی خدا

بازگشت به بالا