منظر و محیط زیست Reviewed by Momizat on . انسان، امروزه در حالي به هزارة سوم گام نهاده است كه جراحت ‌هاي دردناك آلودگي ‌هاي زيست‌ محيطي و تخريب منابع طبيعي هر لحظه بيش از پيش حيات و بقاي او را مورد تهدي انسان، امروزه در حالي به هزارة سوم گام نهاده است كه جراحت ‌هاي دردناك آلودگي ‌هاي زيست‌ محيطي و تخريب منابع طبيعي هر لحظه بيش از پيش حيات و بقاي او را مورد تهدي Rating:

منظر و محیط زیست

Jeld 9 منظر و محیط زیست landscape and environment

نویسنده: سعید اکبری

انسان، امروزه در حالی به هزاره سوم گام نهاده است که جراحت ‌های دردناک آلودگی ‌های زیست‌ محیطی و تخریب منابع طبیعی هر لحظه بیش از پیش حیات و بقای او را مورد تهدید قرار می‌دهد. از این ‌رو، مقابله با آثار مخرب فعالیت ‌های نامتوازن اقتصادی و صنعتی بر پیکره محیط‌زیست و رفع و ترمیم آنها از دغدغه‌ های مهم جامعه جهانی کنونی به‌شمار می‌آید.
تهی ‌شدن منابع زمینی، گسترش شکاف درآمدی بین فقرا و ثروتمندان جهان، جنگل ‌زدایی، انقراض فهرست بلندی از گونه ‌های جانوری و گیاهی، انهدام زیستگاه ‌های طبیعی، بحران ‌های زیست ‌بومی، مصرف بی ‌رویه، تولید مبتنی بر استفاده اسراف‌ کارانه انرژی و غیره همگی نشانه ‌های عینی سیمای نامتعادل دنیای کنونی است. به تعبیری دیگر، تمدن جدید اعتبار خود را مدیون مجموعه‌ای از تغییرات در ترکیبات انرژی و جا به ‌جایی سطوح انرژی به تبعیت از قوانین ترمودینامیک است.

شاید برای کشورهای در حال توسعه، پیشرفت اقتصادی و صنعتی سازگار با محیط‌زیست، رویایی دست ‌نیافتنی و گره‌ای ناگشودنی به ‌نظر برسد. به‌ ویژه برای ایران عزیز که طبیعتی سرشار ولی شکننده، با پیشینه ‌ای از بی ‌توجهی به دیدگاه‌ های زیست محیطی در چند دهه اخیر و همچنین عواملی چون خشکسالی ‌های پی ‌در پی و غیره سبب ناهمواری مسیر “توسعه پایدار” در آن شده است.
در نگاهی نظام‌ یافته به فرآیندهای تولیدی، مصرف سطوح بالاتری از انرژی به ‌عنوان ورودی و آزاد شدن بخشی از انرژی با کیفیت پایین ‌تر به‌عنوان پسماند و خروجی فعل و انفعالات شیمیایی در تولید کالاهای مادی، اساس توسعه صنعتی امروز را شکل داده است. اصرار انسان برای به‌کارگیری حجم عظیمی از انرژی موجود، سبب اختلال در مکانیزم‌ های طبیعی بقاء بر روی زمین شده است. با چنین منطقی متأسفانه جهان ‌بینی بشری دورانی از دور شدن و فاصله گرفتن از خردگرایی را تجربه می‌کند. زیرا استیلا بر عناصر و عواملی که در طبیعت به حفظ نوع بشر می ‌انجامد، محرکِ همه تلاش‌ های اقتصادی بوده است. این استیلا به انسان نقشی بیش از پیش مخرب در لایه ‌های تشکیل ‌دهنده ساختار حیات موجودات کره ‌زمین می‌دهد.

حدود سه دهه است که با طرح و بسط نظریات تازه در خصوص طبیعت و عناصر متشکله آن، جنبش جدیدی در افکار عمومی جهان پدید آمده و موضوع تعدیل نگرش‌ های تأثیرگذار، بر پایه ظرفیت‌ های طبیعی و ملاحظات زیست ‌محیطی جایگاه مهمی را در معادلات علمی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشورها یافته است. از همین ‌رو بحران‌ های زیست ‌محیطی، دستمایه برگزاری نشست ‌ها و مباحث بین‌المللی بسیاری بوده که نقطه عطف آن “اجلاس سران ریو” در سال ۱۹۹۲ است. در این رویداد مهم تاریخی که طی آن جامعه بشری برای نخستین بار در عالی ‌ترین سطوح انسانی به بحث و تبادل نظر در خصوص محیط ‌زیست و چاره ‌اندیشی برای کاهش بحران‌ های زیست‌ محیطی در دستور کار سازمان ‌های مهم بین ‌المللی قرار گرفت. به دنبال آن، پروتکل ‌ها، موافقت ‌نامه‌ ها و معاهدات مختلفی با زمینه ‌های متنوع موضوعی ارایه شده و از سوی خلق ‌کنندگان آنها با جدیت دنبال می‌شوند. بی‌ شک از بطن این مباحث، طراحی و اجرای مکانیزم‌ هایی برای نیل به “توسعه پایدار” استخراج می‌شود.

از نظر بسیاری از اندیشمندان، هم ‌زمان با پیشرفت ‌های فن‌آوری، از زمین به ‌عنوان منبع اصلی تأمین نیازها استفاده شده است و این آغازی است بر آنچه امروزه انسان را احاطه کرده است. امروزه بشر در صدد یافتن راه‌ حلی فن‌ آورانه برای بحران به ‌وجود آمده ‌ای است که از همان فن‌ آوری نشأت می‌گیرد!
با وجود تمام تلاش ‌های نقادانه ‌ای که شاهد آن هستیم، هنوز به ‌درستی راهی برای خروج از این وضعیتِ چالش ‌برانگیز پدید نیامده است. در عین حال بسیاری از دانشمندان و پژوهشگران و به تبع آن سازمان‌ دهندگان محیط (نظیر معماران منظر)، راهکارهای علمی نویی را با عنوان راه‌حل‌ های سبز (Green Solutions) و با دیدی جامع ‌نگر را راه نجات تشخیص داده و پیشنهاد کرده ‌اند‌. (کلیجی، ۱۳۸۲)

 چه ‌بسا بتوان برای ارتباط بهینه با طبیعت، رویکردهای متفاوتی را شناسایی کرد، اما به ‌نظر می‌رسد که کاوش‌ های علمی، کاوش ‌های هنری و کاوش ‌های فلسفی؛ عمده رویکردهایی باشند که هرکدام با ماهیتی جداگانه نسبت به یکدیگر، به این مسأله می‌پردازند.
امروزه، تلاش ‌های علمی در پی کشف زیرساخت ‌هایی برای اتکای جامعه نوین به آن و ایجاد ارتباط شایسته میان رهیافت ‌های علمی با حوزه ‌های متعدد دانش است. شاید از این طریق بتوان راه‌حل ‌های پایدارتر و امیدوارکننده ‌تری را برای بهبود کیفیت محیط‌ زیست، خصوصاً در ارتباط تنگاتنگ با اجتماعات انسانی به ‌وجود آورد.

از سوی دیگر، می‌توان فعالیت ‌ها و گرایش ‌های جدیدی را که در چند دهه گذشته، (اواخر دهه ۱۹۶۰) در حیطه هنر و در ارتباط با محیط ‌زیست، به ‌صورت موجی از توجه هنرمندان به “طبیعت و زمین” (Land Art)  شکل گرفته ‌است را نام برد. در این گرایش ‌ها (Earth Works, Nature Art)، توجه به مفاهیم و مضامین طبیعت بر پایه برداشت‌ های شخصی انجام می‌پذیرد. معماری منظر از این تلاش ‌ها در رهیافت ‌های آنان، اثر پذیرفته است.
موج دیگری از توجه‌ ها نسبت به منظر و محیط نگاهی توأم با فلسفه طبیعت است. در این نگاه بوم ‌شناختی (Ecology) ارتباط تنگاتنگی با فلسفه بوم‌ نهاد(Ecophilosophy)  پیدا می‌کند. این رویکرد در مراحلی، اخلاق‌ گرایی در طبیعت را پیش می‌کشد.

پژوهشگران این عرصه، تمایل به ایجاد ارتباطی عقلانی با ذات و سرشت بوم و طبیعت دارند. (کلیجی، ۱۳۸۲) حال اگر بخواهیم از دیدگاهی فراتر از آنچه در این نوشتار تاکنون نقل به معنا شده، به مسأله نزدیک شویم باید به این نکته توجه نماییم که پرداختن به محیط ‌زیست در ایران از سابقه‌ای تاریخی برخوردار بوده و لزوم احترام به آن در فرهنگ گفتاری و نوشتاری به شکل‌ های مختلف مورد تأکید قرار گرفته است. ارزش‌ های فرهنگی، به ویژه ملهم از تعالیم مذهبی، همواره بر به‌ کارگیری تدبیر آدمی در مواجهه با ثروت ‌های طبیعی تأکید داشته است. به ‌طور مثال با استناد به آیه نخست از سوره مبارکه انفال، انتساب مالکیت مناطقی چون بیشه های طبیعی، دریاها، رودخانه ‌ها، کوه ها، دره ‌ها و جنگل ‌ها مخصوص خدا و رسول است. در واقع مذمت تخریب سرمایه‌ های طبیعی و ملی کشورها و جوامع مدنظر بوده است.

چالش ‌برانگیزی مسائل مطرح شده به ‌گونه ‌ای است که نمی ‌توان در این مجال اندک، حتی به بررسی مختصری از آنها و موضوعات وابسته پرداخت. مسائلی که چنان تنیده و پیوسته هستند که گویی به مانند کلافی سردرگم می‌مانند. اینک وظیفه پژوهشگران جوان و با انگیزه‌ای است که می‌ بایست پا به عرصه فعالیت گذاشته تا از این طریق بتوانیم ایرانی آباد و شایسته ایجاد کنیم.

“دانلود فایل های پیوست مطلب”

—————————————————————————————–

document منظر و محیط زیست landscape and environment منظر و محیط زیست (59.8 KB)

 &nbsp  &nbsp &nbspتعداد دانلود: 14

 &nbsp  &nbsp &nbspزمان آخرین دانلود: دوشنبه, ۹ مرداد ۱۳۹۶

——————————————————————————————

ارسال یک دیدگاه

| ترجمه شده توسط وبسایت هیــگز | ذره ی خدا

بازگشت به بالا