بیان هنرمندانه باغ ایرانی Reviewed by Momizat on . چکيده: شكل گيرى مفهوم وار و ايجاد تعامل ميان فضاى انسانى و طبيعت و به نظم آوردن هر آنچه در باغ است، خود گواه اين است كه ايرانيان بر اساس ايده اى برگرفته از بهشت چکيده: شكل گيرى مفهوم وار و ايجاد تعامل ميان فضاى انسانى و طبيعت و به نظم آوردن هر آنچه در باغ است، خود گواه اين است كه ايرانيان بر اساس ايده اى برگرفته از بهشت Rating:

بیان هنرمندانه باغ ایرانی

 بيان هنرمندانه باغ ايراني  art literature and landscape

نویسنده: آیلار کلوی

چکیده:
شکل گیرى مفهوم وار و ایجاد تعامل میان فضاى انسانى و طبیعت و به نظم آوردن هر آنچه در باغ است، خود گواه این است که ایرانیان بر اساس ایده اى برگرفته از بهشت و با دستمایه قراردادن آنچه در پیرامونشان داشتند وبا نظر به تجربیات نیاکانشان، فضایى به غایت زیبا و با معنا آفریدند که بسیار مطالعه و پژوهش طلب مى کند تا به شناخت درآید و باز اگر دریابیم که این فضاى باارزش چگونه امروز به حاشیه رانده شده و نه صرفاً کالبد که معنا و مفهومش زنگار گرفته و از یادها رفته است، مشتاق خواهیم شد که براى مطالعه، شناخت و معرفى آن عزم را جزم کنیم.
بدین منظور در این تحقیق به بررسی آرایه های ادبی همچون تاکید، تضاد، مبالغه، تجانس، ریتم، ترادف، تکرار، اوج، استعاره، مجاز، تشخیص و کنایه در باغ های شیراز از جمله باغ جهان نما، باغ گلشن (عفیف آباد)، باغ نظر، باغ قوام، باغ دلگشا و باغ ارم پرداخته شده است.

واژگان کلیدی:زبان منظر، آرایه های ادبی، باغ ایرانی، باغ های شیراز

مقدمه:
طبیعت مجموعه ای از معانی و نه مکان هاست و منظر تبلور افکار و احساسات و اعمال انسان در محیط، نه چیزی جدای از او و نه فقط یک چشم انداز است.
باغ به خاطر مصنوع بودنش، اثری هنری است و به خاطر ارزش فرهنگی، معمارانه و محیطی اش میراث تمام جماعتی است که از آن بهرمند می شوند. و باغ ایرانی اثری است ارزشمند که تجلی و بازتاب فرهنگ و ذوق و احساس بومیان این وادی است. بررسی پیشینیان تا حال درباره باغ های ایرانی بیشتر ابعاد ظاهری و تاریخی آن بوده است. اما در این مطالعه سعی شده است تا نا یافته ها و راز بیان هنرمندانه باغ ایرانی نمایانده شود و ابعاد گوناگون باغ ایرانی که منظومه ای است منسجم، بررسی و آشکار گردد.
باغ در حقیقت غزلی در استقبال آب است، ایرانیها تا زمانی که توفیق سرودن شعر یا دسترسی به مرتبه هنری راجع به امری را پیدا نمی کردند آرام و قرار نمی یافتند و تاب نمی آوردند. هنر یک امر مستقل از جریان زندگی در ایران و فرهنگ ما نیست. هنر آمیخته و سیال در تمام زندگی ایرانی بوده است (بهشتی، ۱۳۸۴).
زبان منظر
زبان منظر، زبان فطری ماست. منظر، مسکن اصلی و اولیه بوده است. انسان در میان گیاهان و حیوانات، زیر آسمان، روی زمین و نزدیک آب تکامل پیدا کرد، و همه انسان ها در جسم و روح خود حمل می کنند. انسان ها پیش از اینکه کلماتی برای توصیف اعمال خود داشته باشند منظر را لمس کرده، دیده، شنیده، بو کرده، چشیده، در آن زندگی کرده در آن زندگی کرده و آن را شکل داده اند. مناظراولین متن هایی بودند که انسان ها، پیش از اختراع سایر علائم و نمادها، آن ها را خوانده است (اسپیرن، ۱۳۸۴،ص۱۹).
بیان هنرمندانه منظر دید و ذهن ما را نسبت به اعماق پنهانی محیط پیرامونمان باز می کند و این امکان را به وجود می آورد که با تفکر و تعمق نسبت به آنچه در اطراف ما می گذرد، بنگریم و از طریق نشانه های گوناگون به اسرار و ناگفته های محیط چه طبیعی و چه انسان ساخت پی ببریم.
هایدگر زبان را خانه وجود نامیده، منظر، خانه مواد، و زبان منظر زیستگاه ذهن است. منظر، حس شکل دهی هدفمند احساسی و زیبایی شناسی و نقش بندی را در تاریخ القا می کند. زبان منظر پیوند پویایی بین مکان و کسانیکه در آن سکونت دارند باز می یابد.
خواندن منظر از زمانی مورد توجه قرار گرفت که خود انسان نیز جزئی از محیط ساخته شده به حساب آمده و صرفاً عنصری نظاره گر محیط قلمداد نمی شد (ماتلاک، ۱۳۷۹)، و قرائت منظر بازخوانی و روایت آن لایه ها می باشد.
منظره ها کتابخانه بسیار بزرگ ادبیات هستند. محتوای این کتابخانه، بیانی هنرمندانه از منظرهای وحشی و بومی، داستان های مربوط به زندگی روزمره تا منظر های کلاسیک است، نظیر رابطه بین زبان محاوره ای معمولی و آثار بزگ ادبی. نیایش، خاطره، بازی، حرکت، ملاقات، قدرت، خانه و محله انواع مناظر هستند. برای درک و فهم کامل منظر، ادبیات آن را باید در موقیت آن تجربه کرد. ادبیات منظر منبعی است که باید آن را ارج نهاد(اسپیرن، ۱۳۸۴).
رودولف آرنهایم هنر را نظم و پیچیدگی زیاد توصیف می کند، فعالیتی که قادر به الهام بخشیدن و تحقق قرائت های متعدد می باشد. پدیدآورندگان آثار هنری، منظرهای چند لایه ای را با معانی متعدد، عملکردها و زمینه های متداخل تولید می کنند. خوانندگان عمیق، این لایه ها را می خوانند، هر عنصری را در داخل ویژگی های منظر، و هر ویژگی را در درون مکان و منطقه، عصر، سرزمین، زندگی و کارهای دیگر پدیدآورندگان در نظر می گیرند. بیان هنرمندانه و قرائت عمیق نیازمند آگاهی از واژگان و و قواعدی است که بر روابط بین آن ها حاکم است.
آرایه ها و علم معانی بیان:
مواد پدیده ها و فرم های موجود در منظر، متضاد، قابل قیاس، و قابل تاکیدند: باد در حقیقت نسیمی اغراق آمیز است، یک گل سرخ به ندرت تنها یک گل سرخ است بلکه معانی است، که در طول قرن ها توسط شعر، نقاشی، باغ، و رسوم زندگی روزمره ارتقا یافته است. آرایه ها و ابزارها ی علم معانی بیان مانند تاکید استعاره، تناقض، کنایه، و…است که منظر به عنوان زبان، از نظر آرایه ای بسیار قوی است و مجموعه ای از معانی را به خود جذب می کند که در ماورای مقاصد ظاهری و پیش بینی شده است.
«باغ ایرانى حاصل تأمل مردمى است که در محیطى پرتنش، با طبیعت، زیستى شاعرانه را تجربه مى کند تا گوهر هستى بالنده را از آیین هاى مذهبى گرفته تا مراسم شاهانه گسترش دهند…» (اصانلو).
باغ ایرانی به یکباره مثل یک جرقه در دل کویر خشک یک چشمه و یک واهه دیده می شود و هرجا را که نگاه می کنید، همان ایما و اشاره و ایهامی که شاعر برایش جذابیت دارد، همان استعاره و نمادگرایی که شاعر به آن متوسل می شود، همه اینها در طبیعت سرزمین ما ظهور و حضور دارد و به نظر می رسد که درگوشمان می گوید شعر بگو و می گوییم.
استعاره:
در لغت بعاریت خواستن چیزی استعاره ادعای یکسانیِ است .مثال: مرا در خانه سروی( استعاره) کاندر سایه قدّش فراغ از سرو بستانی و شمشاد چ من دارم
باغ ایرانی استعاره ای از بهشت است، عناصر تشکیل دهنده باغ ایرانی، آب، گیاه و خاک است، آب به معنای سرچشمه حیات و گیاهان جلوه های جمال و جلال طبیعت اند و باغ در سرزمین های گرم و خشک آیتی از سرزندگی خاک و تمثیلی از بهشت برین بر کره زمین می باشد. (دیبا، انصاری)

0147 بيان هنرمندانه باغ ايراني  art literature and landscape

هم آوایی آب، گیاه و خاک در باغ قوام، استعاره از بهشت

در باغ گلشن شیراز استعاره ای زیبا از معنای روضات الجنات- به معنای باغ مشجری که در وسط، زمین سبز و خرمی را فرا گرفته باشد- به چشم می خورد، زمین چمنی در آنجا قرار گرفته که ارتفاع آن پایین تر از پیاده رو های اطراف است و اطراف آن را درختان فرا گرفته است.

0241 بيان هنرمندانه باغ ايراني  art literature and landscape

استعاره از روضات الجنات در باغ گلشن (عفیف آباد) شیراز

تضاد:
مخالفت کردن، با همدیگر ضد بودن، انواع تضاد در منظر: تضاد بازمینه: واحه در کویر، باغ در خشکبوم ایران تضادی است یادآور جهنم و بهشت. تضادی که ایجاد کشش می کند. کششی که انسان را از کویر جهنمی به باغ بهشتی می خواند (ابولقاسمی). تضاد در رنگ: رنگ کوشک باغ ایرانی با زمینه خود در تضاد است و باعث عظمت بیش از پیش آن شده است.

0338 بيان هنرمندانه باغ ايراني  art literature and landscape

باغ گلشن (عفیف آباد) شیراز

سجع:
هم صدایی و دارای قافیه وزنی، سجع در لغت به معنای آواز کبوتر است. در گلستان سعدی نمونه های فراوانی از ارایه سجع به وضوح دیده می شود: هر نفسی که فرو میرود ممد حیات است و چون بر می‌آید مفرح ذات.
فواره های سنگی که شکل و صدای آن ها تکرار می شود مانند حروف متجانس اند، پرندگان از جمله بلبل در باغ ایرانی جایگاه ویژه ای داشتند و موسیقی دل انگیز باغ بوده، آنان با زیست خود در باغ و با آوای موسیقیایی خود، نه تنها به فضای روحی و معنوی باغ می افزودند، بلکه شعر فضا را آهنگین می نمودند.

0436 بيان هنرمندانه باغ ايراني  art literature and landscape

باغ جهان نما

مبالغه:
اغراق: هرگاه وجود حالتی یا صفتی را برای کسی یا چیزی بیان کنیم که محال یا بسیار غیر عادی باشد اغراق پدید می آید. مثال: بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران کز سنگ ناله خیزد وقت وداع یاران.
مبالغه یا بزرگنمایی آرایه ای است که بسیار در باغ ایرانی بکار گرفته شده است. یکی از مهم ترین مثالهای آن سینه کبکی است که از سنگ مرمر می ساختند و به شکلی می تراشیدند که موج ایجاد کند و آب را وقتی کم است بیشتر نشان دهد (پیرنیا).
پرسپکتیو های ساختگی، سبب خطای بصری فاصله می شوند. یکی از خصوصیات باغهای ایرانی وسعت آنها است، گرچه باغ های معروف و وسیعی در ایران وجود داشته است که از جمله به باغ هزار جریب در اصفهان می توان اشاره کرد . اما وسعت مجازی باغ ایرانی که منتج از هندسه خاص آن، کاربرد همه عوامل طبیعی و… می باشد از اهمیت بیشتری برخوردار است و هویت باغ ایرانی نیز از آن ناشی شده است.

0528 بيان هنرمندانه باغ ايراني  art literature and landscape 0625 بيان هنرمندانه باغ ايراني  art literature and landscape

وسعت اغراق شده در دید از کوشک به باغ در ارگ کریم خانی

نتیجه گیری:
باغ ایرانی الگویی از علم معانی و بیان است. دانستن فنون شاعری آن به فهم این مطلب کمک می کند که چگونه چنین بستر هایی ساخته شده و چگونه تاثیرات خود را به جایی گذاشته اند. استفاده صحیح از آرایه های زبان، خلق ادبیاتی از منظر را نیاز دارد که خیال بر انگیز، اثر گذار و سخنور باشد. ما با چنین پیشینه ای از هنر طراحی منظر با شناخت صحیح آن و درک آنچه بیان می کند، در جهت طراحی مناظری که خود سخن می گوید و بیان شیوای آن هر قشر و سنی مخاطب قرار می دهد گام برداریم.

منابع:
•دهخدا، علی اکبر، ۱۳۷۷٫ لغت نامه، انتشارات دانشگاه تهران
•بل، سایمون، ۱۳۸۲٫ منظر الگو، ادراک و فرایند، ترجمه بهناز امین زاده، انتشارات دانشگاه تهران
•نقی زاده، محمد، ۱۳۸۱٫ مبانی فلسفی زیبایی شناسی طراحی محیط و منظر ایرانی، مجله محیط شناسی
•ماتلاک، جان، ۱۳۷۹ . آشنایی با طراحی محیط و منظر . سازمان پارک ها و فضای سبز شهر تهران
•نعیما، غلامرضا، ۱۳۸۵٫ باغ های ایران، انتشارات پیام
•ابولقاسمی، لطیف، ۱۳۷۱٫ سازمان پارک ها و فضای سبز شهر تهران
•داراب، دیبا، انصاری،۱۳۷۴ مجتبی. باغ ایرانی، کنگره تاریخ معماری و شهرسازی بم
• اصانلو، حسن، باغ هاى ایران و چهار باغ
• میرفندرسکى، محمد امین، باغ در مفهوم باغ

ارسال یک دیدگاه

| ترجمه شده توسط وبسایت هیــگز | ذره ی خدا

بازگشت به بالا